© 2017 by SDirect24.org, Warszawa, edukatorstwo@gmail.com

Przygotowanie kadr wojskowych w Polsce. Inwestujmy w kształcenie oficerów!

Z dużym zainteresowaniem i ciekawością zapoznałem się z informacją o nowym projekcie debaty ukierunkowanej na zidentyfikowanie i analizę trendów i czynników w środowisku bezpieczeństwa w perspektywie 2035 roku. Sztab Generalny WP w ramach projektu Nowe Urządzenie Polskie 2x35 chce wypracować nowe spojrzenie na rozwój Sił Zbrojnych przygotowując je do działania w odpowiedzi na zidentyfikowane wyzwania. Ideą przyświecającą twórcom tego projektu jest generowanie innowacji w obszarze strategii wojskowej, sztuki operacyjnej i taktyki. Określenie w jaki sposób rozwijać kompetencje przywódcze obecnych i przyszłych dowódców. Przyjmując za horyzont czasowy rok 2035 powinniśmy już teraz przygotowywać przyszłych dowódców, którym przypadnie w udziale programować i wdrażać założenia tego projektu.

 

 

Podobne podejście do problemu przygotowania kadry dowódczej w swojej strategii określonej mianem Armia 2018 zakłada się w US Army. Amerykanie w dokumencie tym wyróżniają 8 zasadniczych punktów, które mają pozwolić na odbudowę przewagi technologicznej nad potencjalnym przeciwnikiem i zapewnić zwycięstwo w pełnoskalowym konflikcie. W Strategii obok manewru, współdziałania z sojusznikami, wysokiej intensywności konfliktu, stopniowego wdrażania w coraz większym zakresie lądowych i powietrznych systemów bezzałogowych, wprowadzenia nowej taktyki walki na lądzie, morzu, powietrzu i cyberprzestrzeni eksponuje się jakość dowodzenia – dbałość o żołnierzy kształtowanie nowego typu lidera – przywódcy o wysokich zdolnościach dowódczych na poziomie taktyczno – operacyjnym.

 

Z prezentowanych powyżej koncepcji nasuwa się zatem wniosek „Kształcić kadrę dowódczą”, bo tyko doskonale przygotowani oficerowie będą w stanie zrealizować zakładane cele.

 

Jak zatem przebiega proces przygotowania i rozwoju oficerów w SZ RP[1]?

 

Składa się on z kilku etapów :

  • etap pierwszy, akademia wojskowa – uzyskanie tytułu zawodowego   magistra - mianowanie na pierwszy stopień oficerski podporucznika

  • etap drugi, do stopnia kapitana - ukończenie kursów kwalifikacyjnych od 3 tygodni do 2,5 miesięcy;

  • etap trzeci, wyznaczenie na pierwszy stopień oficera starszego – majora/komandora podporucznika - wymagane jest ukończenie studiów podyplomowych w uczelni wojskowej lub posiadanie tytułu naukowego doktora;

  • etap czwarty, wyznaczenie na stopień podpułkownika/komandora porucznika - ukończenie 4. miesięcznego Wyższego Kursu Sztabowego/ Kursu Dowódców Batalionów;  

  • etap piąty, wyznaczenie na stopień pułkownika/komandora – ukończenie 2. semestrowego Wyższego Kursu Operacyjno – Strategicznego;

  • etap piąty, wyznaczenie na wyznaczenie na stopień generała brygady/ kontradmirała – ukończenie Podyplomowych Studiów Polityki Obronnej;

 

W mojej ocenie kluczowym dla dalszego rozwoju jest etap trzeci – dobre przygotowanie oficerów obejmujących stanowisko zaszeregowane do stopnia majora. Jest to pula stanowisk od szefa sztabu batalionu poprzez stanowiska w sztabach brygad i dywizji wymagające rzetelnej i szerokiej wiedzy taktyczno – operacyjnej. Oficerowie zajmujący te stanowiska powinni posiąść wiedzę  z zakresu historii sztuki wojennej, teorii i praktyki sztuki operacyjnej i taktyki, posiąść umiejętność planowania działań bojowych  batalionu - brygady oraz poznać zasady działania dywizji, w przeciwnym razie nie będą rozumieli roli miejsca i zadań batalionu, brygady czy dywizji w ugrupowaniu bojowym/operacyjnym. Ukończenie rzetelnych studiów podyplomowych, poznanie klasycznych kanonów sztuki operacyjnej i taktyki pozwoli na samodzielne wyciąganie wniosków jak prowadzić działania taktyczne  i operacyjne stosownie nowych wyzwań i nowoczesnych środków walki, jak optymalnie wykorzystać pododdziały/oddziały na współczesnym, a przede wszystkim przyszłym polu walki. Zdobyta wiedza zapewni, że kolejne kursy to faktyczne poszerzenie, uszczegółowienie i usystematyzowanie wiedzy zdobytej w czasie studiów podyplomowych poszerzonej o doświadczenia na zajmowanych stanowiskach.

 

Jak zatem w świetle przyjętych zasad przebiega proces kształcenia w etapie trzecim. Studia stacjonarne  podyplomowe wymagane do objęcia stanowiska o stopniu etatowym majora są organizowane w Wojskowej Akademii Technicznej - dwa semestry, Akademii Marynarki Wojennej -  dwa semestry i Akademii Sztuki Wojennej – Podyplomowe Studia Operacyjno – Taktyczne (POST) – cztery semestry(ponadto absolwenci tych studiów otrzymują tytuł Oficera Dyplomowanego Sił Zbrojnych RP). Niestety „ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych” określa, że na równi ze świadectwami lub dyplomami uczelni wojskowych są traktowane świadectwa lub dyplomy zagranicznych oraz krajowych szkół i uczelni[2]. Dobrze będzie jeżeli absolwenci uczelni zagranicznych będą posiadali dyplomy uczelni wojskowych. Natomiast ustawa nie wyklucza też kończenie studiów w uczelniach cywilnych. Uczelnie cywilne nie przygotują oficerów do wykonywania zadań na stanowiskach dowódczych i sztabowych, choć ich dyplom formalne spełnia wymóg określony w ustawie i umożliwia wyznaczanie oficerów na stanowiska o stopniu etatowym majora. Przy wyznaczaniu na stanowiska dyplomy studiów stacjonarnych uczelni wojskowych są równoważne z dyplomami studiów zaocznych tych uczelni, ale także uczelni cywilnych, co wydaje się mało korzystne dla dobra SZ. Na etapie programowania Podyplomowych Studiów Operacyjno - Taktycznych w Akademii Sztuki Wojennej poprzednio Akademii Obrony Narodowej zarówno Sztab Generalny Wojska Polskiego, Dowództwo Generalne Rodzajów SZ oraz AON/WSzWoj wnioskowali by uporządkować ten problem .

 

Z przykrością należy stwierdzić, że PSOT w ASzWoj nie cieszy się popularnością wśród kandydatów na studia podyplomowe - dwie promocje 2018 i 2019 rok to około 50 oficerów dyplomowanych przy dużych kłopotach z wytypowaniem chętnych kandydatów mimo, że ASzWoj była gotowa przyjąć dwukrotnie więcej studentów i były takie potrzeby SZ. Zapewne główne powody to: przeniesienie do rezerwy kadrowej na okres  dwóch lat  studiów w Warszawie (Rembertowie)- a więc dojazdy do domu jedynie na weekend, a po ukończeniu studiów wyznaczenie na  nowe stanowisko nie zawsze w dotychczasowym garnizonie. Czy zatem nie jest wygodniej pozostać w „strefie komfortu” i ukończyć dowolne zaoczne studia podyplomowe na  uczelni cywilnej i w świetle ustaw aspirować do obejmowania kolejnych stanowisk? Skutkuje to tym, że oficerowie   nie posiadają dostatecznej wiedzy fachowej. Odbija się to na jakości ich służby, co widać szczególnie w czasie ćwiczeń taktycznych. Mimo 3-4 lat służby na zajmowanych stanowiskach skierowani na Wyższy Kurs Sztabowy, czy kurs dowódców batalionów  nie mogą znaleźć wspólnego „języka” nie tylko z nauczycielami akademickimi, ale i młodszymi kolegami, studentami nawet pierwszego roku Podyplomowych Studiów Operacyjno – Taktycznych. Powoduje to, iż  kursy te trzeba rozpoczynać od „przypomnienia” wiedzy, którą powinni posiąść w czasie studiów podyplomowych w uczelni wojskowej najlepiej w ASzWoj.

 

Jakie działania należy podjąć zapewnić jak najlepsze przygotowanie kadry dowódczej? Te najważniejsze to :

  • dyplom uczelni cywilnej honorować tylko wówczas gdy zakres wiedzy jest zgodny z wymogami określonymi w karcie opisu stanowiska i potrzebami SZ, a potrzebnych  studiów nie ma na uczelni wojskowej;

  • wytypować pulę stanowisk dowódczych i sztabowych które mogą być objęte tylko przez oficerów dyplomowanych. Zdaje sobie sprawę, że to co w przeszłości było stosowane w pragmatyce kadrowej dziś jest nie akceptowalne. Wiele lat temu w etach jednostek były tak zwane „stanowiska akademickie” przewidziane dla oficerów dyplomowanych i niemożliwym było, aby stanowisko szefa sztabu pułku/brygady, czy starszego oficera operacyjnego/starszego specjalisty w sztabie dywizji objął oficer, który nie ukończył Akademii Sztabu Generalnego/Akademii Obrony Narodowej czy tożsamej uczeni zagranicznej. W drugiej połowie lat 90. ubiegłego wieku nawet dowódca batalionu musiał ukończyć akademię wojskową o kierunku dowódczo sztabowym i posiadać tytuł oficera dyplomowanego. Wymaga to dokonanie stosownych zapisów w etacie jednostki i karcie opisu stanowiska oraz rygorystycznego przestrzegania przyjętych zasad. Zdaje sobie sprawę, że takie działanie wymaga perspektywy czasowej bo przy tak małej liczbie absolwentów będzie to wymagało kilku – kilkunastu lat. Jestem jednak przekonany, że po wprowadzeniu powyższych rozwiązań nie będzie kłopotu ze skierowaniem na Podyplomowe Studia Operacyjno – Taktyczne w ASzWoj najlepszych, wytypowanych przez dowódców kandydatów, a wielu ambitnych oficerów będzie zabiegało o przyjęcie na studia, a tytuł oficera dyplomowanego będzie faktyczną nobilitacją i zaszczytem.

  • rozważenia wymaga współdziałanie WAT i AMW w zakresie uczestnictwa studentów tych uczelni w ćwiczeniach organizowanych   dla studentów w ASzWoj; pozwoli to na poszerzenie wiedzy taktycznej przez studentów studiów dwusemestrowych. Ważnym elementem jest również ujednolicenie wymagań i procedur, bo w przyszłości oficerowie ci będą pracowali wspólnie w osadzie tych samych stanowisk dowodzenia.

Podsumowując, Akademia Sztuki Wojennej jest główną i najlepszą krajową  uczelnią wojskową przygotowującą oficerów na poziomie taktycznym, operacyjnym i strategicznym. Kluczowym zatem jest by jak najwięcej oficerów było absolwentami dwuletnich Podyplomowych Studiów Operacyjno – Taktycznych posiadających tytuł oficera dyplomowanego SZ i to oni powinni zajmować kluczowe stanowiska dowódcze w Siłach Zbrojnych. To oni będą realizatorami potrzebnego dla rozwoju SZ programu NUP 2x 35, ponieważ bez znajomości klasycznych zasad sztuki wojennej, nie można rozwijać taktyki, sztuki operacyjnej i strategii stosownie do nowych wyzwań, tak by przygotować SZ do wojny, takiej, jakiej  jeszcze nie było. 

 

Autor: gen. dyw. Jerzy Michałowski

 

 

 

[1] Ustawa z dnia 11 wrzenia 2003 roku  o służbie żołnierzy zawodowych Dz.U. 2003 Nr 179 poz. 1750

 

[2] Tamże.  podpunkt 1 ustęp 3

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

Ostatnio opublikowane:
Please reload

  • YouTube
  • Facebook Social Ikona
  • Twitter Ikona społeczna